Hành Trình 15 Năm Xây Dựng Vườn Cao Su Tại Campuchia – Từ Vùng Đất Hoang Đến hơn 1.000 Héc-ta Thu Hoạch
Vào cuối những năm 2000, thị trường cao su thiên nhiên toàn cầu đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh. Nhu cầu từ các ngành công nghiệp sản xuất lốp xe, thiết bị y tế và hàng tiêu dùng tăng nhanh, đặc biệt từ Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi châu Á. Đây là thời điểm nhiều doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam bắt đầu nhìn sang Campuchia — quốc gia láng giềng với quỹ đất nông nghiệp lớn, khí hậu nhiệt đới phù hợp và chi phí đất đai còn rất thấp so với trong nước.
Ban lãnh đạo NETSCO khi đó nhận định đây là cơ hội chiến lược không thể bỏ qua. Nhưng thay vì vội vàng ký hợp đồng thuê đất, công ty quyết định dành thời gian khảo sát kỹ lưỡng — một quyết định mà sau này chứng minh là đúng đắn.
Từ năm 2008 đến 2009, đội khảo sát của NETSCO nhiều lần vượt biên giới sang Campuchia, di chuyển qua nhiều tỉnh vùng Đông Bắc để đánh giá thổ nhưỡng, nguồn nước, điều kiện khí hậu và khả năng tiếp cận hạ tầng giao thông. Công việc khảo sát không hề dễ dàng — nhiều khu vực tiềm năng nằm sâu trong vùng nông thôn, đường xá còn thô sơ, thông tin quy hoạch đất đai của địa phương chưa rõ ràng và rào cản ngôn ngữ là thách thức thường trực trong mọi cuộc làm việc với chính quyền sở tại.
Sau hàng chục chuyến khảo sát, NETSCO cuối cùng quyết định chọn huyện Snoul, tỉnh Kratié ở vùng Đông Bắc Campuchia làm địa điểm triển khai dự án. Đây không phải là quyết định ngẫu nhiên.
Vùng đất Snoul có những đặc điểm lý tưởng cho cây cao su: đất đỏ bazan có độ tơi xốp và thoát nước tốt, lượng mưa phân bổ đều đặn trong năm, biên độ nhiệt ngày đêm phù hợp cho cây tiết mủ ổn định và quan trọng hơn — vùng này chưa bị khai thác nông nghiệp quy mô lớn, đất còn giữ được độ phì nhiêu tự nhiên. Ngoài ra, vị trí của Kratié nằm trên trục giao thông kết nối với các tỉnh biên giới Việt Nam tạo thuận lợi cho việc vận chuyển vật tư và nhân lực trong giai đoạn đầu xây dựng.
Năm 2010, NETSCO chính thức ký kết hợp đồng thuê đất và bắt đầu triển khai dự án thông qua pháp nhân địa phương Sovann Reachsey Co., Ltd. — công ty được thành lập để vận hành toàn bộ hoạt động tại Campuchia theo quy định pháp luật sở tại.
Giai đoạn đầu của dự án là chuỗi ngày vừa làm vừa học trong điều kiện hạ tầng còn thiếu thốn. Phát quang và làm đất trên diện tích lớn giữa vùng rừng nhiệt đới đòi hỏi máy móc hạng nặng, nhân lực kỹ thuật và sự phối hợp nhịp nhàng với lao động địa phương. NETSCO đã thuê và đào tạo công nhân từ các cộng đồng dân cư trong huyện Snoul — vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực tại chỗ, vừa tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Công tác trồng cây bắt đầu từ năm 2010 với các giống cao su năng suất cao được lựa chọn phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu Kratié. Cây cao su cần từ 5 đến 7 năm mới đạt độ tuổi khai thác — đây là giai đoạn đầu tư dài hơi, đòi hỏi nguồn vốn kiên nhẫn và quyết tâm dài hạn từ ban lãnh đạo công ty.
Trong suốt giai đoạn 2010–2015, NETSCO liên tục mở rộng diện tích trồng mới theo từng đợt, đồng thời xây dựng hệ thống đường nội vườn, lán trại cho công nhân, hệ thống thoát nước và kho bãi để phục vụ giai đoạn thu hoạch sau này. Mỗi năm, đội kỹ thuật đều thực hiện kiểm tra sinh trưởng định kỳ, điều chỉnh phân bón và kỹ thuật chăm sóc để tối ưu hóa tốc độ phát triển của vườn cây.
Năm 2016 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử dự án — những nhát dao cạo mủ đầu tiên chính thức được thực hiện trên vườn cao su Kratié. Sau 6 năm kiên trì đầu tư và chờ đợi, vườn cây trên 200 héc-ta đầu tiên đã đạt đủ độ tuổi và chu vi thân cây để bắt đầu khai thác.
Đây là thời điểm cả đội ngũ NETSCO cảm nhận rõ nhất ý nghĩa của những năm tháng đầu tư kiên nhẫn. Những dòng mủ trắng chảy vào chén hứng trong buổi sáng sớm tinh mơ trên đồi đất đỏ Snoul là kết quả hữu hình của hơn nửa thập kỷ khai hoang, trồng trọt, chăm sóc và chờ đợi.
Sản lượng mủ năm đầu tiên còn khiêm tốn — điều hoàn toàn bình thường khi vườn cây mới bắt đầu khai thác, năng suất cần vài vụ để ổn định và tăng dần theo tuổi cây. Nhưng chất lượng mủ ngay từ đầu đã đạt yêu cầu — tỷ lệ mủ khô đạt mức tốt, ít tạp chất, phù hợp với nhu cầu của các nhà thu mua và cơ sở chế biến trong khu vực.
Từ nền tảng 200 héc-ta đầu tiên, NETSCO đẩy nhanh tốc độ mở rộng diện tích khai thác trong những năm tiếp theo. Mỗi năm, thêm hàng trăm héc-ta vườn cây đủ tuổi được đưa vào thu hoạch, số lượng công nhân cạo mủ tăng dần và sản lượng mủ nước tích lũy theo từng mùa vụ.
Đến năm 2019, diện tích đang khai thác đã vượt 500 héc-ta. Quy trình cạo mủ, thu gom và bảo quản được chuẩn hóa dần theo kinh nghiệm tích lũy qua nhiều vụ. Công nhân cạo mủ địa phương được đào tạo bài bản về kỹ thuật cạo đúng độ sâu, đúng góc nghiêng và đúng nhịp độ để tối đa hóa sản lượng mà không làm tổn thương vỏ cây — yếu tố quyết định tuổi thọ khai thác của từng cây cao su.
Giai đoạn 2020–2021 chứng kiến những thách thức không nhỏ khi đại dịch COVID-19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng, hạn chế di chuyển qua biên giới và ảnh hưởng đến việc điều phối nhân lực kỹ thuật từ Việt Nam sang Campuchia. Tuy nhiên nhờ đội ngũ quản lý tại chỗ đã được xây dựng vững chắc qua nhiều năm, hoạt động vườn cây vẫn được duy trì liên tục và sản lượng không bị gián đoạn nghiêm trọng.
Tính đến năm 2025, tổng diện tích vườn cao su đang trong giai đoạn khai thác tại Kratié đã vượt mốc 1.000 héc-ta — gấp 5 lần so với những ngày đầu năm 2016. Mùa khai thác hàng năm kéo dài từ tháng 5 đến tháng 1–2 năm sau, tương đương 9–10 tháng liên tục thu hoạch.
Đội ngũ công nhân tại vườn hiện gồm hàng trăm lao động địa phương được tuyển dụng và đào tạo bởi Sovann Reachsey Co., Ltd. — từ công nhân cạo mủ, tổ trưởng kỹ thuật đến đội bảo vệ và vận hành hạ tầng. Đây là nguồn việc làm ổn định và thu nhập đáng kể cho cộng đồng dân cư quanh vùng huyện Snoul.
Sản lượng mủ nước hiện tại đạt mức ổn định theo kế hoạch, với chất lượng đồng đều qua từng mùa vụ nhờ quy trình khai thác và bảo quản được chuẩn hóa. Mủ sau thu hoạch được xử lý sơ bộ tại chỗ trước khi chuyển đến cơ sở chế biến, đảm bảo chất lượng nguyên liệu đầu vào cho chuỗi cung ứng cao su thiên nhiên.
Hành trình 15 năm tại Kratié mới chỉ là chương đầu của câu chuyện dài hơn. Phần diện tích chưa đưa vào khai thác vẫn còn tiềm năng mở rộng đáng kể trong những năm tới khi các lô cây trồng muộn dần đạt đủ tuổi thu hoạch.
Song song đó, NETSCO đang theo dõi sát xu hướng nhu cầu cao su thiên nhiên toàn cầu — đặc biệt trong bối cảnh ngành sản xuất xe điện tăng trưởng mạnh kéo theo nhu cầu lốp cao su, và các tổ chức quốc tế ngày càng ưu tiên cao su thiên nhiên bền vững thay thế cao su tổng hợp gốc hóa dầu. Đây là xu hướng dài hạn có lợi trực tiếp cho các nhà sản xuất cao su thiên nhiên quy mô lớn như NETSCO.
Với nền tảng đất đai, kinh nghiệm vận hành và đội ngũ nhân lực đã được xây dựng qua 15 năm, NETSCO đang ở vị thế tốt để tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng cao su thiên nhiên từ Campuchia trong thập kỷ tới.
